içeriğe geç
alettin

merak · Merak Serisi 8 / 9 · 3 dk

Kendi Yolculuğum

Van'dan bugüne

Gece, koyu mavi bir gökte dolunay; altında bir tepenin karanlık silueti ve yamaçta küçük bir taş ev
Van, 2014

Şimdiye kadar başkalarının hikâyelerini anlattım. Bu yazı benim.

Bir kapak toplantısı

İstanbul'da bir dergide görsel yönetmendim. Bir gün kapak toplantısındaydık. Hangi renk daha çok satar, hangi yüz dikkat çeker, hangi başlık durdurur, uzun uzun konuştuk. İyi bir toplantıydı.

Eve dönerken fark ettim. O masada bir kez bile "bu kimin işine yarar?" diye sormamıştık.

O soru peşimi bırakmadı. Okulda ne hissettiğimi hatırlıyordum ve o çocuğun yanında olmak istiyordum. 2011'de Van'a görsel sanatlar öğretmeni olarak atandım.

Yeter, bizim de sorularımız var

Hacıbekir Mahallesi, Dumlupınar Ortaokulu. Aynı yıl deprem oldu, derslere konteynerlerde, çadırlarda devam ettik. Her şey sarsılmıştı ama çocuklar soru sormayı bırakmadı.

Sınıfta kendi meraklarımı anlatmaya başladım, bilmediğim şeyleri de. Önce tuhaf baktılar; öğretmen "bilmiyorum" demezdi. Sonra bir gün bir çocuk dayanamadı: "Yeter, bizim de sorularımız var."

Ben de bilmiyorum. Hadi birlikte keşfedelim.

Birlikte Soru-Merak Kütüphanesi'ni kurduk. Çocukların soruları yangın kovalarında birikti, onları birlikte başlıklara ayırdık. O soruların içinden Kamil'in Seyir Defteri çıktı.

Boyalı taşlar

Urfa Viranşehir'de öğretmen olan arkadaşım Duygu sınıfında benzer şeyler denedi. Çocuklar haftalarca çalışıp bir sergi hazırladılar. Sergi sabahı Duygu beni ağlayarak aradı. Dışarıdan atılan taşlar çalışmaları parçalamıştı.

"Çocuklara sor," dedim, "onlar bir yol bulur."

Çocuklar o taşları topladı ve rengârenk boyadı. Boyalı taşlar serginin en kıymetli parçası oldu. Enkazı malzemeye çevirmeyi bana onlar öğretti.

Ekip

2015'te İstanbul'a tayinim çıktı. 2016'da bir devlet okulunun bodrum katında, çocuklarla birlikte Hayal Gücü Merkezi'ni kurduk. Soru-Merak Kütüphaneleri, Yapabilirim Meclisi, Hayal Gücü Ödülleri oradan büyüdü. Bugüne kadar on binlerce çocuğa ve binlerce eğitimciye ulaştık.

Yanında başka yapılar da büyüdü. Öğretmenleri merakla buluşturan METEP'i Dr. Barış Sarısoy ve ekibi yürütüyor, programın çıkış noktasındaki yöntem bu yolculuktan doğdu. Kurucu ortaklarından olduğum hmmm ve Podkids de aynı ailenin parçası. Hepsi ekip işi.

Bir çocuk bir gün bize şunu yazmıştı: "Hata yapma ve yeniden başlama izni verdi. Cesaretin doğuştan değil, öğrenilebilen bir beceri olduğunu burada fark ettim."

Eski kütüklerden örülmüş bir duvarda yarı açık, yamuk ahşap bir pencere; içerisi karanlık

Merak ortaklığı

Bütün bunların kalbinde bir fikir var: merak ortaklığı. Aynı şeyi merak eden iki insan aynı ateşin başında oturur. Bir çocuğa yapabileceğiniz en güzel şeylerden biri ona bir merak ortağı bulmak.

Aşk bağlar ama merak yapıştırır.

Rastlantılar

Yıllardır çiziyorum. Merak ettiğim soruları defterime çizerim, bazılarının cevabını hiç aramam. Bazı boşluklar dolsun istemem.

Bu hikâyenin özünde hocam Şemsettin Edeer'den duyduğum bir cümle var. Beyaz bir sayfaya bir kırmızı üçgen, bir mavi kare düşüyor. Rastlantı. Sanatçı aralarındaki ilişkiyi görür ve onu disipline eder.

Rastlantıları disipline etmek benim için güzel rastlantıların olabileceği koşulları kurmak. Merak planlanmaz ama ona yer açılabilir. Rastlantı kapıyı çalar, merak açar, disiplin de gelen misafiri sofraya oturtur. Yalnız rastlantı kaostur, yalnız disiplin rutin.

Kaos, kozmosun düzeni

Jung'a, her kaosun içinde bir kozmos olduğu sözü atfedilir. Saramago kaosu henüz çözülmemiş bir düzen diye anlatır. İkisini de seviyorum ama bir adım daha atmak istiyorum. Kaos, kozmosun düzenidir.

Kosmos Yunancada hem evren hem düzen, hatta süs demek; kozmetik aynı kökten. Yunanlılar için evren kaostan çıkmış bir düzendi. Benim cümlemde kaos düzenden önce gelen bir şey değil, düzenin işleyiş biçimi. Sayfaya düşen kırmızı üçgen gelişigüzel düşmüyor, henüz bilmediğim bir düzenin ucu görünüyor. Kaos kozmosun düzeniyse merak o düzeni duyan organ, rastlantıları disipline etmek de onun zanaatı.

Duvara kapı

Dördüncü yazıda Neşet Günal'ın duvarın önünde bekleyen insanlarını anlatmıştım. Yaptığımız iş o kadar basit: o duvara bir kapı açmak.

Bunu birlikte yaptık. "Yeter, bizim de sorularımız var" diyen çocuk yaptı, taşları boyayan eller yaptı. Ben en baştaki o acemi, çocuksu hâli kaybetmemeye çalıştım.

Kaynaklar

  • Kişisel anlatı.
  • "Rastlantıları disipline etmek": Şemsettin Edeer.
  • "Kaos, kozmosun düzenidir" yazarın kendi cümlesi; Jung ve Saramago'ya atfedilen sözlerle akraba.